एक झंझावात शांत झाला!
भारतीय संगीत क्षेत्रातील अढळ ध्रुवतारा आणि कोट्यवधी रसिकांच्या गळ्यातील ताईत असलेल्या ज्येष्ठ गायिका आशा भोसले यांनी वयाच्या ९२ व्या वर्षी जगाचा निरोप घेतला. ११ एप्रिल रोजी छातीत संसर्ग आणि थकव्यामुळे त्यांना मुंबईतील ब्रीच कँडी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते. मात्र, उपचार सुरू असतानाच १२ एप्रिल रोजी त्यांची प्राणज्योत मालवली. त्यांच्या निधनाने भारतीय चित्रपटसृष्टीचे अपरिमित नुकसान झाले असून संगीताच्या विश्वात एक मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे.
संघर्षातून सावरलेलं सुरेल साम्राज्य आशाताईंचा प्रवास सोपा नव्हता. ४० च्या दशकात करिअरची सुरुवात करताना त्यांच्यासमोर साक्षात त्यांच्या थोरल्या भगिनी लता मंगेशकर यांचे महाकाय वलय होते. तरीही, आपल्या आवाजातील लवचिकता आणि वेगळेपणाच्या जोरावर त्यांनी स्वतःचे वेगळे स्थान निर्माण केले. सुरुवातीला कमी बजेटच्या चित्रपटांत गाणी गाऊन त्यांनी आपली ओळख निर्माण केली. हॉस्पिटलच्या बेडवर आपल्या आजीला अखेरच्या क्षणी पाहताना, त्यांच्या नातीने केवळ एका गायिकेला नाही, तर एका युगाला निरोप दिला.
यशाची शिखरे आणि अविस्मरणीय भागीदारी १९५२ च्या 'संगदिल' चित्रपटाने त्यांना खऱ्या अर्थाने प्रसिद्धीच्या झोतात आणले. त्यानंतर दिग्दर्शक बिमल रॉय यांची 'परिणीता' आणि राज कपूर यांची 'बूट पोलिश' यांसारख्या चित्रपटांनी त्यांच्या कारकिर्दीला मोठी दिशा दिली. विशेषतः संगीतकार ओ.पी. नय्यर यांच्यासोबतची त्यांची जोडी ही भारतीय संगीतातील सुवर्णकाळ मानली जाते. १९५७ च्या 'नया दौर' या चित्रपटाने त्यांना यशाच्या सर्वोच्च शिखरावर नेऊन बसवले. बिमल रॉय ते ए.आर. रहमान अशा पिढ्यानपिढ्यांच्या संगीतकारांसोबत त्यांनी काम केले.
विश्लेषण: केवळ गायिका नव्हे, तर ऊर्जेचे प्रतीक आशा भोसले म्हणजे केवळ गाणी नव्हती, तर तो जीवनातील प्रत्येक छटा मांडणारा एक 'मूड' होता. कधी त्या लावण्यांमधून शृंगार मांडायच्या, तर कधी पॉप गाण्यांमधून तरुणाईला थिरकवायच्या. त्यांचा आवाज बंद होणे म्हणजे प्रत्येक भारतीय कुटुंबातील एका जिवंत चैतन्याचा आधारस्तंभ निखळण्यासारखे आहे. त्यांनी केवळ शब्द गायले नाहीत, तर त्या शब्दांना 'जगण्या'चे बळ दिले.
तुम्हाला नाही वाटत का, की आशाताईंच्या निधनासोबत आपल्या आयुष्यातील आठवणींचा एक अत्यंत वैयक्तिक आणि सुरेल भागही कायमचा निखळला आहे?
'जिव्हाळा' कधीच संपणार नाही
आशा भोसले हे नाव भारतीय संस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे. मंगेशकर भगिनींच्या जाण्याने एका दैवी स्वराच्या युगाची अधिकृत समाप्ती झाली असली, तरी आशाताईंचा खट्याळ आणि तितकाच भावूक आवाज जोपर्यंत हे जग आहे, तोपर्यंत मानवी मनात घुमत राहील.